W piątek, 27 lutego, Społeczne Muzeum Ziemi Gąbińskiej stało się miejscem debaty i refleksji nad powojennymi losami Polski. Organizatorzy IV Wieczornicy Historycznej powiązali wydarzenie z Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.
Głównym punktem programu, przygotowanego przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Gąbińskiej oraz lokalny oddział Związku Piłsudczyków, była projekcja filmu dokumentalnego pt. „Historia o Was już nie milczy”. Film stanowi próbę odtworzenia losów żołnierzy, którzy po 1945 roku zdecydowali się kontynuować walkę konspiracyjną na terenie Gąbina i okolic.
Celem wieczornicy było przywracanie pamięci o konkretnych osobach i ich biografiach, które przez dziesięciolecia pozostawały w cieniu lokalnej historii.
Po powitaniu gości prezes Związku Piłsudczyków – oddział Gąbin, Tomasz Gralewski, zaprosił do obejrzenia filmu „Historia o Was już nie milczy”, zrealizowanego przez ks. Grzegorza Mierzejewskiego, który przybył na spotkanie wraz z grupą rekonstruktorów.
Dokument skupia się na losach oddziału Dubielaka, działającego w ramach Ruchu Oporu Armii Krajowej. Ukazuje wydarzenia z grudnia 1946 roku oraz tragizm wyborów, przed którymi stanęło pokolenie wychowane w II Rzeczypospolitej, rzucone w brutalną rzeczywistość powojennej Europy Środkowo-Wschodniej.
Uczestnicy mieli również możliwość zapoznania się z typowym uzbrojeniem „niezłomnych”.
Obecny na wieczornicy Burmistrz Miasta i Gminy Gąbin, Krzysztof Jadczak, podkreślił znaczenie walki żołnierzy ROAK o prawdziwie wolną Polskę, a także pogratulował organizatorom podjęcia tego tematu i godnego uhonorowania lokalnych bohaterów.
Szczególnie poruszającym elementem wydarzenia były wspomnienia członków rodzin „żołnierzy wyklętych”. Ich opowieści o ojcach poddawanych nieludzkim torturom, wobec których prokuratorzy domagali się kary śmierci, a także o dzieciach doświadczających społecznego ostracyzmu, wywarły ogromne wrażenie na zgromadzonych.
Na zakończenie dr Bogumiła Zalewska-Opasińska odczytała list Władysława Dubielaka „Myśliwego” skierowany do rodziny Henryka Józwika „Groźnego”, poległego w walce z UB na Golonce.
Dla organizatorów największą nagrodą były liczne podziękowania oraz prośby o kontynuację spotkań poświęconych rodzinom „żołnierzy niezłomnych”.
Wybór tematyki „Żołnierzy Wyklętych” nie jest przypadkowy. Termin ten, wprowadzony do powszechnego obiegu w latach 90. XX wieku, odnosi się do członków organizacji niepodległościowych, takich jak AK, WiN czy NSZ, którzy nie uznali porządku politycznego narzuconego Polsce po konferencji jałtańskiej. Spotkanie w Gąbinie miało na celu przedstawienie tych wydarzeń w kontekście lokalnym, opierając się na dostępnych materiałach archiwalnych.
Ziemia Gąbińska i przyległe tereny powiatu gostynińskiego były po II wojnie światowej obszarem aktywności grup zbrojnych, co wiązało się z silnymi tradycjami niepodległościowymi regionu. Podczas wieczornicy zaproszeni goście oraz historycy omówią specyfikę działań partyzanckich w tym rejonie, starając się rzucić światło na motywacje oraz tragizm wyborów, przed którymi stawali wówczas młodzi ludzie.
Ppor. Henryk Józwik „Groźny” był żołnierzem Armii Krajowej z Lubelszczyzny oraz jednym z organizatorów Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK) w powiecie gostynińskim. Prowadził działalność wywiadowczą, wykorzystując służbę w strukturach Milicji Obywatelskiej (MO), gdzie pełnił m.in. funkcję komendanta posterunku w Dobrzykowie. W grudniu 1945 roku wydał rozkaz Władysławowi Dubielakowi, aby ponownie powołał swoich podkomendnych do walki z systemem komunistycznym. Zginął 1 grudnia 1946 roku pod Golonką, poległ bezpośrednio w starciu z grupą operacyjną UB podczas próby przejęcia transportu samochodowego.
Władysław Dubielak „Myśliwy”, żołnierz Armii Krajowej (AK) i Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK), rozpoczął swoją drogę żołnierską jako ochotnik podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Uczestniczył wówczas w zaciętych walkach obronnych z Niemcami w rejonie Dobrzykowa i Radziwia. Już na początku okupacji włączył się w działalność podziemną, wstępując w 1940 roku do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a następnie do Armii Krajowej. Od 1944 roku Dubielak pełnił funkcję komendanta placówki AK na terenie gminy Dobrzyków. Po wkroczeniu Armii Czerwonej i rozpoczęciu nowej okupacji, zgodnie z wytycznymi dowództwa o przenikaniu do struktur tworzonych przez komunistów, podjął służbę w Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej (MO) w Gostyninie. Prowadził tam działalność wywiadowczą na rzecz niepodległościowego podziemia, współpracując ściśle z ppor. Henrykiem Józwikiem „Groźnym”, który w tym czasie był komendantem posterunku MO w Dobrzykowie. W grudniu 1945 roku, na rozkaz Henryka Józwika, Dubielak zdezerterował z milicji i przeszedł do pełnej konspiracji. W ciągu niespełna dwóch miesięcy sformował blisko 30-osobowy oddział bojowy ROAK. Oddział ten operował w obwodzie „Rybitwa”, który swoim zasięgiem obejmował dawny powiat gostyniński oraz części powiatów łowickiego i sochaczewskiego. Grupa Dubielaka prowadziła akcje dywersyjno-sabotażowe oraz wywiadowcze wymierzone w komunistyczny aparat represji. W listopadzie 1946 roku, po aresztowaniu przez PUBP w Gostyninie pięciu żołnierzy z oddziału „Myśliwego” (m.in. Michała Borkowskiego „Włóczęgi” i Adama Jankowskiego „Dęba”), Dubielak osobiście udał się na Lubelszczyznę, aby zaalarmować Henryka Józwika o grożącej dekonspiracji. Choć sam musiał się ukrywać, Józwik przybył na ziemię gostynińską, by objąć dowództwo nad pozostałymi żołnierzami i podjąć próbę odbicia więźniów. Tragiczny finał tej współpracy nastąpił nocą z 30 listopada na 1 grudnia 1946 roku podczas potyczki z grupą operacyjną UB pod Golonką, w której poległ ppor. Józwik. Po rozbiciu struktur ROAK w powiecie gostynińskim, Władysław Dubielak kontynuował ukrywanie się, jednak ostatecznie został aresztowany przez organy bezpieczeństwa. Za swoją działalność niepodległościową został skazany na karę śmierci i stracony w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.
Opracowanie: W. Olszewski
źród.fot.Związek Piłsudczyków oddział Gąbin
https://www.facebook.com/groups/1279891089096147
https://www.youtube.com/watch?v=hTmQyzM8Txs
