Otwarcie nowej siedziby filii bibliotecznej w Dobrzykowie stanowi kolejny etap rozwoju Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Gąbinie – instytucji o bogatej, niemal osiemdziesięcioletniej tradycji. Aby w pełni zrozumieć znaczenie tej inwestycji, należy umieścić ją w kontekście historycznym rozwoju bibliotekarstwa na ziemi gąbińskiej oraz okolicach, sięgającego początków XX wieku.
Pierwsze udokumentowane działania biblioteczne w Gąbinie datuje się na rok 1905, kiedy rozpoczęło działalność Towarzystwo Czytelni Ludowych (TCL). W warunkach zaboru rosyjskiego biblioteka ta, mieszcząca się w prywatnym lokalu i licząca początkowo 219 tomów, pełniła ważną funkcję narodową, popularyzując czytelnictwo w języku polskim.
Okres międzywojenny przyniósł dynamiczny rozwój sieci bibliotecznej. Według danych z 1937 roku w Gąbinie funkcjonowało co najmniej sześć polskich bibliotek publicznych, co czyniło miasto jednym z bardziej rozwiniętych ośrodków czytelniczych w powiecie gostynińskim. Wśród najważniejszych placówek wymienić należy:
- Bibliotekę im. Henryka Sienkiewicza prowadzoną przez Związek „Młoda Wieś", która w 1929 roku dysponowała księgozbiorem 1431 tomów i obsługiwała 46 czytelników przy rocznym budżecie 540 złotych. Placówka była czynna trzy dni w tygodniu po dwie godziny i prenumerowała tytuły prasowe takie jak Gazeta Polska, Młoda Wieś i Moja Przyjaciółka.
- Bibliotekę ruchu ludowego założoną w 1924 roku przez Okręgowy Związek Młodzieży Wiejskiej „Wici", początkowo przy ul. Płockiej 39, później przeniesioną do domu Andrzeja Czapskiego. Była to jedyna bezpłatna biblioteka w mieście, dostępna raz w tygodniu, która w 1929 roku posiadała 300 woluminów i obsługiwała 60 czytelników rocznie (460 wypożyczeń).
- Działały również biblioteki przy Stowarzyszeniu Młodzieży Katolickiej, Towarzystwie Uniwersytetów Robotniczych (prowadzona przez Związek Robotników Przemysłu Budowlanego i Drzewnego), Stowarzyszeniu Wychowania Fizycznego „Jutrznia" oraz przy szkołach powszechnych nr 1 i 2.
- Równie prężnie rozwijało się bibliotekarstwo żydowskie. Najważniejszą placówką było Towarzystwo Biblioteki i Czytelń, założone w 1914 roku, które w 1920 roku zrzeszało 150 członków, a w 1929 roku dysponowało ponad 3000 tomów, obsługując 170 czytelników i notując 4500 wypożyczeń rocznie przy budżecie 1145 złotych.
Funkcjonowały także biblioteki organizacji politycznych i młodzieżowych: Organizacji Syjonistycznej (1445 tomów w 1929 r.), Bundu (ok. 2700 tomów), „Haszomer Hacair" – Żydowskiego Związku Skautowego (302 tomy, założona w 1927 r.) oraz „Agudas Israel" – związku ortodoksów (325 tomów, 53 czytelników w 1929 r.).
Druga wojna światowa zniszczyła niemal całkowicie dorobek przedwojennego bibliotekarstwa w Gąbinie. Polskie i żydowskie księgozbiory zostały zrabowane, zniszczone lub rozproszone przez okupanta niemieckiego. W 1946 roku Helena Czernic podjęła się organizacji Tymczasowej Biblioteki Miejskiej, początkowo funkcjonującej bez stałej siedziby, z książkami przechowywanymi w prywatnych lokalach.
Formalnie Miejska Biblioteka w Gąbinie rozpoczęła działalność w 1947 roku jako budżetowa placówka samorządowa, dysponując początkowym księgozbiorem około 500 woluminów. Rozwój był systematyczny: w 1950 roku zbiory liczyły już 1785 woluminów, a liczba zarejestrowanych czytelników wynosiła 285 osób.
Reforma administracyjna z 1975 roku przyniosła przekształcenie miejskiej biblioteki w Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną w Gąbinie z siecią filii obejmującą Dobrzyków, Topólno i Nowy Troszyn. Piętnaście lat później, w 1990 roku, siedziba główna została przeniesiona do lokalu przy ul. Stary Rynek 14. W roku 2005 roku na mocy uchwały Rady Miasta i Gminy, biblioteka przekształcona została w samodzielną instytucję kultury, co umocniło jej pozycję jako instytucji samorządowej. Rok 2019 przyniósł z kolei zmianę siedziby. Biblioteka przeniesiona została do wyremontowanego budynku dawnego sądu grodzkiego przy ul. Kościuszki.
Wróćmy teraz do filii biblioteki w Dobrzykowie. Rozpoczęła swoją działalność w 1950 roku jako biblioteka gromadzka, o czym świadczą wpisy do księgi inwentarzowej z tego roku. Pierwszą kierowniczką była Teresa Kondras, która pełniła tę funkcję do 1957 roku, kiedy to swoje obowiązki przekazała Marii Młodziejewskiej. Ta ostatnia, odpowiadając na oczekiwania czytelników, zgromadziła do 1960 roku księgozbiór liczący 3441 woluminów. W 1975 roku filia została formalnie włączona do struktur MGBP Gąbin. Kolejne zmiany kadrowe obejmowały zatrudnienie w 1965 roku Jadwigi Sucholas, którą w 1973 roku na stanowisku kierownika zastąpiła Zofia Petrykowska. Ta ostatnia, szerząc rozwój kultury czytelniczej w lokalnym środowisku, przeszła na emeryturę w 1990 roku. Od 1 września 1986 roku w pracach bibliotecznych wspierała ją Sabina Małkowska. Przez dwa lata (2015-2017) w filii bibliotecznej pracowała Urszula Wichrowska. Obecnie w obiekcie swoje obowiązki wykonuje jeden bibliotekarz. Do czerwca 2024 roku była to Joanna Olejniczak. Dziś opiekę nad filią sprawuje Karolina Kędzia.
Lokalizacja filii zmieniała się wielokrotnie. Biblioteka funkcjonowała kolejno w: Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, Klubie Rolnika, budynku Szkoły Zawodowej, następnie w budynku prywatnym Sabiny Małkowskiej przy ulicy Ciechomickiej oraz w budynku „Agronomówki”. Ten ostatni obiekt był siedzibą filii do listopada 2025 roku. Dzięki staraniom radnej Małgorzaty Zielińskiej-Kowalewskiej oraz inicjatywie Burmistrza Krzysztofa Jadczaka, Rada Miasta i Gminy Gąbin przyjęła uchwałę o przeniesieniu filii bibliotecznej do nowej siedziby w szkole podstawowej w Dobrzykowie, zlokalizowanej przy ul. Obrońców Dobrzykowa 65.
Duże, przestronne i dobrze oświetlone pomieszczenie z dostępem do szerokopasmowego internetu zostało zaadaptowane do nowych potrzeb dzięki środkom pozyskanym przez p. Małgorzatę Zielińską-Kowalewską z Fundacji Orlen oraz pracy wolontariuszy, którzy zaangażowali się w dostosowanie pomieszczenia do nowych wyzwań. Modernizacja obejmowała odświeżenie wnętrza, zakup nowych mebli i elementów wystroju, przygotowanie kącika dla dzieci oraz stworzenie przestrzeni do spotkań międzypokoleniowych.
W projekt zaangażowali się m.in. Małgorzata Zielińska-Kowalewska, Kamil Kowalewski, Magdalena Siecińska, Konrad Sieciński, Arkadiusz Jastrzębski oraz Bartłomiej Kłys. Pomocy wolontariuszom udzieliło także Koło Gospodyń Wiejskich „Dobrzykowianki” oraz pracownicy gąbińskiego ratusza. Koordynatorem działań była Sekretarz Gminy Joanna Stańczak. Za przeniesienie księgozbioru i środków trwałych odpowiedzialni byli pracownicy MGBP w Gąbinie.
Filia prowadzi działalność edukacyjno-kulturalną: lekcje biblioteczne, zajęcia czytelnicze, konkursy literackie. Współpracuje z Kołem Gospodyń Wiejskich „Dobrzykowianki" oraz Amatorskim Teatrem Niewielkim z Gąbina. W 2025 roku placówka zgłosiła udział w ogólnopolskiej akcji „Narodowe Czytanie" dzieł Jana Kochanowskiego. Czytanie przygotowano w sielskiej scenerii. Uczestniczyli w nim członkowie teatru niewielkiego z Gąbina.
Współpraca wielu grup społecznych, organizacji pozarządowych, instytucji i struktur samorządowych zaowocowała powstaniem przyjaznego i dobrze wyposażonego miejsca, które z pewnością będzie dobrze służyć społeczności Dobrzykowa i okolic.
Historia bibliotek w Gąbinie i Dobrzykowie stanowi przykład ciągłości i solidnych fundamentów, które trwają mimo zmian. Od przedwojennych inicjatyw społecznych, przez odbudowę powojenną, aż po współczesne projekty modernizacyjne – biblioteki te konsekwentnie pełnią funkcję ośrodków edukacji, kultury i integracji społecznej. Otwarcie nowej siedziby filii w Dobrzykowie w 2025 roku wpisuje się w to zjawisko, oferując lokalnej społeczności nowoczesną przestrzeń dostosowaną do potrzeb XXI wieku. Projekt „Biblioteka marzeń" dowodzi, że bibliotekarstwo publiczne w małych ośrodkach może skutecznie łączyć dziedzictwo przeszłości z wyzwaniami współczesności, budując przestrzeń dla nauki, spotkań i międzypokoleniowej integracji.
Opracowanie: W. Olszewski
fot. K. Kędzia, M. Zielińska-Kowalewska
Źródła: opracowania Czesławy Żerowskiej, Ewy Lewandowskiej, Martyny Lewandowskiej
Jolanta Bigus, Historia bibliotek publicznych miasta Gostynina i powiatu gostynińskiego
do 1939 roku, Rocznik gostyniński Regionalne pismo naukowe Tom I, Gostynin 2007
