15 czerwca 1941 roku na rynku miejskim w Gąbinie miała miejsce jedna z najtragiczniejszych kart w historii naszego miasta i okolic. Niemieccy okupanci, w odwecie za śmierć niemieckiego żandarma w okolicy Ciechomic, dokonali egzekucji dziesięciu mieszkańców Gąbina i okolicznych miejscowości. To bolesne wydarzenie na trwałe wpisane jest w pamięć lokalnej społeczności jako symbol okrucieństwa i przemocy czasów wojny.
Obchody 84. rocznicy tego dramatycznego wydarzenia miały szczególny charakter i zgromadziły dzieci, młodzież, mieszkańców, przedstawicieli organizacji społecznych oraz samorządu szczebla gminnego i powiatowego. Uroczystości odbyły się 16 czerwca przy odnowionym pomniku rozstrzelanych mieszkańców Gąbina, będącym symbolem pamięci i hołdu dla ofiar. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. wicestarosta płocki Waldemar Zawadzki, radny powiatowy Krzysztof Ledzion, burmistrz Miasta i Gminy Gąbin Krzysztof Jadczak, przedstawiciele szkół, harcerze, strażacy z OSP Gąbin, przedstawiciele Towarzystwa Miłośników Ziemi Gąbińskiej, Związku Piłsudczyków Oddział Gąbin, oraz stowarzyszeń i grup lokalnych. Spotkanie rozpoczęła dyrektor Szkoły Podstawowej w Nowym Kamieniu, pani Ewa Chrząszczewska, która podkreśliła znaczenie pamięci historycznej i konieczność przekazywania jej kolejnym pokoleniom.
Modlitwę za poległych odmówił ks. Karol Frankowski, przypominając o wartości miłości i dobra, które są fundamentem pokoju. Po uroczystym złożeniu kwiatów przez przybyłe delegacje, na zakończenie uroczystości symbolicznego zapalenia znicza, dokonali Sekretarz Gminy Joanna Stańczak oraz uczeń Szkoły Podstawowej Jerzy Chrząszczewski.
15 czerwca 1941 roku to data, która na zawsze pozostanie w sercach mieszkańców Gąbina. Tego dnia niemiecka żandarmeria przeprowadziła egzekucję dziesięciu mężczyzn, odwołując się do odwetowych działań za śmierć niemieckiego żandarma. Ponad stu mężczyzn uwięziono i przetrzymywano w kościele parafialnym na gąbińskiej starówce. Dwóch z nich zginęło jeszcze przed egzekucją, a pozostali zostali rozstrzelani pod murem kościoła. Ciała ofiar zostały pochowane na Trakcie Grabskim, miejscu, które dziś upamiętnia odnowiony pomnik.
W 1945 roku przeprowadzono ekshumację zwłok, podczas której odnaleziono 11 ciał ofiar. Ich szczątki zostały zidentyfikowane i godnie pochowane na cmentarzu w Gąbinie. Dokumentacja tych prac, zachowana dzięki pasjonatom lokalnej historii z Towarzystwa Miłośników Ziemi Gąbińskiej, pozwala na pełne upamiętnienie tych tragicznych wydarzeń i oddanie hołdu bohaterom tamtych czasów.
Upamiętnienie 10 rozstrzelanych mieszkańców Gąbina i okolic jest nie tylko wyrazem pamięci, lecz także przypomnieniem o brutalności okupacji i ofiarach, które poniosła nasza społeczność w czasie II wojny światowej. To wydarzenie uczy nas, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci historycznej oraz szanowanie wartości pokoju i wolności.
Niech ta rocznica będzie dla nas wszystkich okazją do refleksji nad przeszłością i przypomnienia, że pamięć o ofiarach jest obowiązkiem każdego z nas.
Opracowanie: M. Świerzyńska
fot. A. Świerzyński
